‘’S TRUAGH NACH DO DH’FHUIRICH MI TIORAM AIR TÌR…’
A’ nochdadh air BBC iPlayer agus YouTube ro Oidhche Shamhna, tha Loch nam Madadh / Wolf Bay na shreath uabhais ghoirid a bheir clisgeadh àsad, mu thuras aiseig a tha a’ dol uabhasach ceàrr.
Air a chruthachadh agus air a sgrìobhadh le Claire Aza-Selinger, le Maureen NicLeòid mar cho-sgrìobhadair, tha na sia prògraman tarraingeach, deich mionaidean a dh’fhaid, a’ leantainn Aonghais (Andrew MacInnes, An t-Eilean), a tha a’ tilleadh gu Uibhist a Tuath air èiginn airson tiodhlacadh a sheanair. Tha e an dòchas tilleadh gu sàmhach, ach mar a thachras, ’s ann a tha e glaiste air aiseag còmhla ri a sheann leannan, Màiri (Ellen NicDhòmhnaill, Bannan), a leannan ùr, Cailean (Alasdair Jordan, na chiad phàirt air an sgrìn), agus a màthair chruaidh, Mairead (Elspeth Turner, An t-Eilean).
Dìreach nuair a tha Aonghas den bheachd nach urrainn cùisean fàs dad na bu mhiosa, tha e a’ tighinn tarsainn air rudeigin oillteil sa chafaidh – agus chan e am mac ’n’ cheese a th’ ann…
Mar a sheòlas am bàta tro uisgeachan chunnartach Loch nam Madadh, feumaidh Aonghas aghaidh a thoirt an dà chuid air na deamhain aige fhèin agus air an olc dhìomhair a tha air bòrd. Am mair e tron oidhche? An sàbhail e an luchd-siubhail? Agus an rèitich e cùisean le Màiri?
Is e Loch nam Madadh / Wolf Bay a’ chiad dràma Ghàidhlig a-riamh a chaidh a chruthachadh gu sònraichte do dhaoine eadar 18 is 34 bliadhna a dh’aois a bhios a’ coimhead susbaint air na h-innealan aca. Tha na prògraman goirid, deich mionaidean a dh’fhaid, a’ gluasad aig astar a chuireas eagal do bheatha ort – le clisgeadhannan glic, àbhachdas tioram, agus sgeulachd gaoil a bheir blàths air a’ chridhe as fhuaire.
Bidh lùths, misneachd agus sealladh dàna aig teis-meadhan an dràma ùr seo bho BBC ALBA agus BBC Scotland. Mar a sheinnear – ‘s truagh nach do dh’fhuirich mi tioram air tìr’…
Thuirt Natalie Humphreys, Àrd-Riochdaire aig Storyboard Studios: “Nuair a thòisich sinn air seo a leasachadh an toiseach, bha fios againn gun robh rudeigin air leth sònraichte agus eadar-dhealaichte againn. Bha sinn an uairsin air leth fortanach gun tàinig sgioba chleasaichean agus luchd-obrach cho tàlantach air bòrd. Tha a h-uile duine, air beulaibh agus air cùl a’ chamara, air an cridhe agus an anam a chur ris a’ phròiseact, agus tha sinn air bhioran a bhith ga shealltainn do luchd-amhairc.”
Thuirt Uilleam MacLèoid, Deasaiche Coimiseanaidh aig MG ALBA: “Seo aon de na beachdan as èibhinn agus as sònraichte a thàinig thugam a-riamh – sreath air leth ghlic a tha a’ measgachadh aoir sheòlta le blàths agus seun. Seo sreath uabhais a shluigeas tu slàn!
Thuirt Gavin Smith, Deasaiche Coimiseanaidh aig BBC Scotland: “Tha sinn air leth toilichte a bhith air tighinn còmhla ri BBC ALBA airson an turas fhiadhaich seo, air bòrd aiseig ann an èiginn. Tha Claire agus Maureen air sreath iongantach de phrògraman goirid a sgrìobhadh a tha a cheart cho èibhinn ’s a tha iad eagallach. Tha Wolf Bay mar phàirt de ro-innleachd BBC Scotland gus barrachd susbaint ‘digital-first’ a chruthachadh, agus tha sinn cinnteach gu bheil an luchd-amhairc deiseil airson beagan uabhais!”
Thuirt Kieran Hannigan, Ceannard Dràma Sgriobhte aig Sgrìn Alba: “Tha e mìorbhaileach gun deach againn air taic a thoirt do Loch nam Madadh, dràma Ghàidhlig dàna, ‘digital-first’, a tha ag amas air luchd-amhairc òga inbheach. Tha an t-sreath a’ measgachadh comadaidh, uabhas agus romansa, agus a’ toirt guth ùr, sònraichte chun na sgrìn. Tha i a’ seasamh gu pròiseil ri taobh phròiseactan soirbheachail eile leithid An t-Eilean, agus a’ riochdachadh dealas leantainneach Sgrìn Alba a thaobh leasachadh dràma Ghàidhlig.”
Tha Loch nam Madadh / Wolf Bay air a riochdachadh le Storyboard Studios airson MG ALBA, BBC Scotland agus Sgrìn Alba.
Chaidh an t-sreath a chruthachadh agus a sgrìobhadh le Claire Aza-Selinger, le Maureen NicLeòid mar cho-sgrìobhadair, an dithis aca le chèile às na h-Eileanan an Iar. ’S e Alasdair MacGhillEathain an stiùiriche, le Parker Dawes còmhla ris mar stiùiriche fo sgàil. ’S i Natalie Humphreys an t-àrd-riochdaire, Lauren Lamarr na h-àrd-riochdaire comhairleachaidh, Misha McCullagh na riochdaire, Penny Davies agus Kevin Walker nan co-riochdairean, agus Keir Greatorex na dheasaiche. ’S e Uilleam MacLèoid Deasaiche Coimiseanaidh MG ALBA, Gavin Smith Deasaiche Coimiseanaidh BBC Scotland, agus Bella Barber-Flemming Àrd-Riochdaire Sgrìn Alba.
Bidh Loch nam Madadh / Wolf Bay ri fhaighinn air BBC iPlayer agus air seanail YouTube BBC ALBA bho Dhihaoine 23 Dàmhair.
Tha Bòrd MG ALBA air Lèirsinn 2030 fhoillseachadh – an lèirsinn ùr aca airson nam meadhanan Gàidhlig – le luchd-amais aig cridhe miann gus ruigsinneachd agus buaidh susbaint Ghàidhlig a chur am meud.
Cuiridh MG ALBA Lèirsinn 2030 air bhog do luchd-ùidh agus co-obraichean sa ghnìomhachas aig tachartas feasgair aig a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail ann an Glaschu Diardaoin 15 Dàmhair. Bidh an cruinneachadh na chothrom dhaibh na h-amasan aca airson nam meadhanan Gàidhlig a thaisbeanadh aig prìomh àm comharrachaidh airson cànan is cultar na Gàidhlig.
Tha lèirsinn a’ Bhùird a’ freagairt air atharrachaidhean ann an cleachdaidhean luchd-amais agus cruth-tìre nam meadhanan, a tha a’ sìor leasachadh, agus tha i a’ mìneachadh mar as urrainn do na meadhanan Gàidhlig a bhith nas fhollaisiche, nas àrd-amasaiche, agus nas misneachail a thaobh teicneòlas didseatach. Bha luchd-amais aig cridhe a’ phròiseas leasachaidh agus bidh iad fhathast aig teis-meadhan chùisean fhad ’s a bhios MG ALBA a’ cur Lèirsinn 2030 an gnìomh.
Ro 2030, ’s e àrd-mhiann MG ALBA gum bi na meadhanan Gàidhlig às bith càite am bi an luchd-amais, fighte a-steach do bheatha chultarail làitheil agus a’ ruighinn dhaoine ge bith càite agus ciamar a roghnaicheas iad a bhith an sàs san t-susbaint. A’ toirt taic don chànan, don chultar agus do choimhearsnachdan na Gàidhlig, tha Lèirsinn 2030 a’ suidheachadh slighe airson ùr-ghnàthachadh agus fàs anns na bliadhnaichean ri teachd.
Thuirt Cathraiche MG ALBA, Iain Moireasdan: “Tha am Bòrd againn air lèirsinn àrd-amasach a shuidheachadh airson nam meadhanan Gàidhlig, le luchd-amais aig a cridhe. Thug na feumalachdan aca agus an cuid cleachdaidhean, a tha a’ sìor atharrachadh, cumadh air Lèirsinn 2030, agus leanaidh iad sin ann a bhith ga cur an gnìomh.
“Tha ùrlaran didseatach a’ tabhann chothroman mìorbhaileach gus barrachd dhaoine a ruighinn agus an cur an aithne susbaint Ghàidhlig. Tha an soirbheachadh a chunnaic sinn a thaobh susbaint dhidseatach, ùrlaran ionnsachaidh, spòrs beò agus prògraman a choisinn duaisean a’ sealltainn na h-ùidh a tha ann. Ma gheibh sinn na goireasan agus a’ chinnt fhad-ùine a tha a dhìth gus togail air an t-soirbheachadh sin, is urrainn dhuinn an luchd-amais againn a mheudachadh agus cothroman ùra fhosgladh do na meadhanan Gàidhlig.”
Thuirt Dòmhnall Caimbeul, Àrd-Oifigear MG ALBA: “’S e cànan beò a tha a’ sìor atharrachadh a th’ anns a’ Ghàidhlig. Tha Lèirsinn 2030 a’ mìneachadh mar as urrainn dhuinn cothroman ùra a chruthachadh gus an soirbhich cànan is cultar na Gàidhlig ann am beatha phoblach an latha an-diugh.
“Bidh an luchd-amais againn gar stiùireadh a thaobh mar a chuireas sinn an lèirsinn an gnìomh. Le bhith a’ toirt taic do luchd-cruthachaidh, a’ gabhail ri ùrlaran ùra agus a’ ruighinn luchd-amais nas fharsainge, is urrainn dhuinn dèanamh cinnteach gun lean seanchas na Gàidhlig, ann am buntanas, ruigsinneachd agus buaidh.”
Tha Lèirsinn 2030 stèidhichte air trì prìomhachasan ro-innleachdail:
· A’ ruigsinn a-mach – a’ fàs luchd-amais nam meadhanan Gàidhlig
· A’ dèanamh fuaim – a’ brosnachadh cruthachalachd Ghàidhlig agus a’ neartachadh misneachd chultarail
· A’ cur fàilte air an àm ri teachd – a’ dèanamh cinnteach gum bi MG ALBA an-còmhnaidh ùr-ghnàthach, sùbailte agus uidheamaichte airson freagairt air atharrachaidhean ann an àrainneachd nam meadhanan.
Tha an cur air bhog seo a’ tachairt aig àm cudromach airson craoladh Gàidhlig, leis gu bheil ùrachadh Cairt a’ BhBC air fàire ann an 2027. Tha MG ALBA den bheachd gu bheil am pròiseas na fhìor dheagh chothrom gus craoladh Gàidhlig a neartachadh, a’ tabhann barrachd cinnt a thaobh maoineachadh agus follaiseachd do mheadhanan nam mion-chànanan.
Thuirt Dòmhnall Caimbeul cuideachd: “Tha an dleastanas againn a’ dol nas fhaide na craoladh a-mhàin. Tha sinn a’ toirt taic do chànan, do chultar, do chruthachalachd agus do dh’ionnsachadh, agus cumaidh sinn oirnn ag ùr-ghnàthachadh gus an urrainn don luchd-amais a dhol an sàs ann an susbaint Ghàidhlig ann an dòighean a tha freagarrach dhaibh.”
Faodar Lèirsinn 2030 a leughadh gu lèir aig https://mgalba.com/Lèirsinn
Tha MG ALBA a’ seilbheachd anns an ath ghinealach de dhaoine tàlantach anns na h-Eileanan an Iar le bhith a’ fastadh ceathrar luchd-trèanaidh ùra a leasaicheas an cuid dreuchdan aig prìomh oifis na buidhne ann an Steòrnabhagh thar an ath dà bhliadhna.
Gheibh an luchd-obrach ùr eòlas practaigeach agus trèanadh ann an grunn roinnean, a’ leasachadh sgilean sònraichte ann an tasglannan mheadhanan didseatach, clàradh-ama agus co-òrdanachadh mheadhanan, ionmhas, teicneòlas craolaidh agus IT.
Tha am fastadh seo na phàirt de ghealltanas MG ALBA a thaobh cothroman trèanaidh is cosnaidh brìghmhor a chruthachadh anns na h-Eileanan an Iar, a’ leigeil le daoine sgilean sònraichte a leasachadh agus dreuchdan a thogail ann an saoghal nam meadhanan Gàidhlig fhad ’s a tha iad a’ fuireach anns na h-eileanan no a’ tilleadh thuca.
Thuirt Donna NicDhòmhnaill, Neach-trèanaidh Tasglannan Mheadhanan Didseatach: “Tha mi cho taingeil gun d’ fhuair mi an cothrom seo airson trèanadh sònraichte fhaighinn ann an cuspair air a bheil mi air leth dèidheil. Tha e na thoileachas mòr cothrom fhaighinn air na sgilean agam a leasachadh fhad ’s a tha mi ag obair le tasglann fhilmichean luachmhor MG ALBA, a tha cho cudromach a thaobh eachdraidh.”
Thuirt Lena NicChoinnich, Neach-trèanaidh Clàradh-ama is Co-òrdanachadh Mheadhanan: “Tha an trèanadh air grunn chothroman eadar-dhealaichte a thoirt dhomh mu thràth. Tha mi ag ionnsachadh mu shaoghal nam meadhanan far a bheil cùisean a’ gluasad gu luath, agus aig an aon àm a’ cosnadh tuarastal agus a’ leasachadh mo sgilean, a’ gabhail a-steach mo chuid Ghàidhlig. Tha mi air leth thaingeil an cothrom seo fhaighinn.”
Thuirt Calum MacLeòid, Neach-trèanaidh Ionmhais: “Bha mi air mo dhòigh an cothrom fhaighinn a bhith ag obair aig MG ALBA, gu h-àraidh ann an roinn an ionmhais, oir sin raon far an robh mi dha-rìribh ag iarraidh a bhith ag obair. Tha e cuideachd na chothrom mo Ghàidhlig a leasachadh ann an suidheachadh proifeiseanta. Tha a h-uile duine air a bhith coibhneil agus cuideachail, agus tha mi a’ coimhead air adhart gu mòr ris an àm agam an seo.”
Thuirt Seamus Calum Moireach Macleòid, Neach-trèanaidh Craolaidh is IT: “An dèidh grunn bhliadhnaichean ann an Glaschu agus Sasainn ag ionnsachadh agus ag obair, bha miann làidir agam tilleadh dhachaigh a dh’eilean mo shinnsearan far an do chuir mi seachad m’ òige agus na bliadhnaichean a thug uiread de bhuaidh orm. Ged a dh’fhaodadh e a bhith a’ coimhead mar gun robh mi a’ cur cùl ris an adhartas a rinn mi air tìr-mòr, bha toiseach tòiseachaidh ùr air mo bheatha agus mo dhreuchd an seo fada nas luachmhoire dhomh mar eileanach.
“Tha am preantasachd le MG ALBA a’ leigeil leam sgilean ùra a leasachadh, cur ris na meadhanan Gàidhlig, agus ceangal a-rithist ris a’ chànan agus ris an àite a bha a-riamh nam pàirt dhiom. Bha a’ Ghàidhlig nam bheatha o thùs, ach tha faighinn air ais gu fileantachd na dhùbhlan pearsanta cuideachd; dùbhlan a tha fìor chudromach dhomh. ’S e cothrom air leth a th’ ann ionnsachadh agus obair ann an àrainneachd far a bheil luach ga chur air a’ chànan, agus tha mi taingeil gu bheil an cothrom seo ann.”
Thuirt Lorna NicAmhlaigh, Stiùiriche Dhaoine, Chompàirteachasan agus Leasachadh aig MG ALBA:
“Tha sinn air ar dòigh fàilte a chur air Donna, Lena, Calum agus Seamus gu MG ALBA. Tha e air leth cudromach dhuinn cothroman a chruthachadh do dhaoine a bhith ag ionnsachadh is a’ leasachadh, agus dreuchdan seasmhach a thogail an seo anns na h-Eileanan an Iar.
“Bheir na preantasachdan seo eòlas luachmhor dhaibh uile ann am prìomh raointean na buidhne, agus aig an aon àm cuidichidh iad sinne gus na sgilean agus an tàlant a leasachadh a bheir taic do mheadhanan Gàidhlig san àm ri teachd.
“Tha sinn airson gum faic daoine gu bheil cothroman airson dreuchdan inntinneach agus sgileil rim faighinn an seo anns na h-eileanan, agus tha sinn a’ coimhead air adhart ri taic a thoirt dhan cheathrar luchd-trèanaidh thairis air an dà bhliadhna a tha romhainn.”
Tha an ceathrar luchd-trèanaidh stèidhichte aig prìomh oifis MG ALBA ann an Steòrnabhagh, ag obair còmhla ri sgiobaidhean air feadh na buidhne fhad ’s a tha iad a’ dèanamh trèanadh agus teisteanasan leasachadh proifeiseanta.
Tha MG ALBA air an Aithisg Bhliadhnail aca airson 2025/26 fhoillseachadh às dèidh bliadhna a chaidh a chomharrachadh le luchd-amais didseatach a tha a’ sìor fhàs, seilbheachd leantainneach ann an susbaint thùsail agus fòcas ùr air dèanamh cinnteach gu bheil cànan is cultar na Gàidhlig a’ soirbheachadh ann an cruth-tìre nam meadhanan a tha ag atharrachadh gu luath.
Tha an aithisg a’ meòrachadh air bliadhna adhartais airson nam meadhanan Gàidhlig, le luchd-amais a’ sìor dol an sàs ann an susbaint thar ùrlaran didseatach agus luachadh luchd-amais fhathast faisg air ìrean eachdraidheil àrd. Thar BBC ALBA, LearnGaelic, SpeakGaelic agus FilmG, dh’fhan ruigsinneachd iomlan seasmhach a dh’aindeoin crìonadh nas fharsainge ann an coimhead telebhisean traidiseanta, a’ soilleireachadh gluasad mòr ann an mar a tha luchd-amais a’ roghnachadh faighinn gu susbaint Ghàidhlig.
Thuirt Cathraiche MG ALBA, Iain Moireasdan: “Feumaidh susbaint Ghàidhlig ar luchd-amais a leantainn gu ùrlaran didseatach. Mura dèan sinn sin, tha sinn ann an cunnart an call gu bràth.
Tha an soirbheachas a chunnaic sinn thar susbaint dhidseatach, ùrlaran ionnsachaidh, spòrs beò agus riochdachaidhean ioma-dhuaiseach a’ sealltainn an t-iarrtas a tha ann airson nam meadhanan Gàidhlig. Is e an dùbhlan a-nis dèanamh cinnteach gu bheil na goireasan agus an cinnt fad-ùine againn a dh’fheumar gus togail air an t-soirbheachas sin.”
Am measg soirbheasan na bliadhna bha aithne eadar-nàiseanta leantainneach airson An t-Eilean, a chuidich le bhith a’ taisbeanadh dràma Gàidhlig air àrd-ùrlar na Roinn Eòrpa, agus soirbheachas Hebridean Baker: Nordic Islands, a lean Coinneach MacLeòid air cuairt-dànachd Lochlannach agus rud a chòrd gu mòr ri luchd-amais air an iPlayer. Lean coimiseanan didseatach an-toiseach leithid Somhairle Spins agus Rudan Beaga Bòidheach air adhart a’ tàladh luchd-amais nas òige, le Somhairle Spins nas fhaide air adhart a’ buannachadh duais Prix CIRCOM airson a’ Phrògraim as Tùsaile agus as Nuadh-chruthach. Aig an aon àm, lean SpeakGaelic agus LearnGaelic air adhart a’ coileanadh gu làidir, le SpeakGaelic a-nis a’ tàladh còrr air 100,000 neach-leantainn air Instagram.
Ann an spòrs, ghlèidh BBC ALBA na còraichean craolaidh airson geamannan bho Serie A na h-Eadailt, fhad ’s a bha aire na dùthcha a’ tionndadh a dh’ionnsaigh Cupa Cruinne nan fir. Bha an t-aonta na choileanadh mòr do chraoladh Gàidhlig, le BBC ALBA a’ fàs mar an aon seanail an-asgaidh san RA a’ sealltainn gheamannan beò le rionnagan Albannach. Bhrosnaich an cuid cluich air a’ phàirce cuideachd ceangal làidir thar ùrlaran didseatach is sòisealta BBC ALBA, a’ cuideachadh le bhith a’ tàladh luchd-amais ùr gu craoladh spòrs Gàidhlig.
B’ e Mas Fhìor, air a riochdachadh le Beezr Studios, a’ chiad phrògram ceisteachain aig BBC ALBA airson grunn bhliadhnaichean, a’ nochdadh dealas MG ALBA a thaobh leudachadh an raon susbaint a tha ri fhaighinn do luchd-amais Gàidhlig.
Chuir MG ALBA £10.5M an sàs gu dìreach ann an susbaint choimiseanaichte rè na bliadhna, agus mar thoradh air sin chaidh 325 uair a thìde de phrògramadh le maoineachadh bho MG ALBA a chruthachadh. Lean a’ bhuidheann cuideachd air adhart a’ tàladh co-sheilbheachd susbainteach bho chom-pàirtichean thar nan gnìomhachasan cruthachail, a’ cuideachadh le bhith a’ toirt phròiseactan Gàidhlig àrd-amasach gu luchd-amais ann an Alba agus nas fhaide air falbh.
A dh’aindeoin nan soirbheasan sin, tha an aithisg ag ràdh gu bheil cuideaman ionmhais fhathast a’ cur dùbhlain air feadh na roinne craolaidh. Tha susbaint ùr a-nis a’ dèanamh suas 22% de thoradh BBC ALBA, an taca ri 40% nuair a chaidh an t-seanail a chuir air bhog ann an 2008, agus tha atmhorachd riochdachaidh fhathast a’ cur cuideam air buidseatan coimiseanaidh. Ged a thug barrachd taic bho Riaghaltas na h-Alba barrachd cinnt airson na bliadhna a tha romhainn, tha MG ALBA ag ràdh gu bheil maoineachadh seasmhach, fad-ùine fhathast riatanach ma tha na meadhanan Gàidhlig gu bhith a’ leantainn air adhart a’ seilbheachd ann an susbaint ùr, leasachadh tàlant agus ùr-ghnàthachadh didseatach.
Thuirt Dòmhnall Caimbeul, Àrd-Oifigear MG ALBA: “Tha cleachdaidhean an luchd-amais ag atharrachadh gu luath agus feumaidh na meadhanan Gàidhlig cumail orra ag atharrachadh còmhla riutha. Tha am bliadhna seo air fàs brosnachail a nochdadh thar ùrlaran didseatach agus aig an aon àm a’ cumail suas ìrean làidir de mheas an luchd-amais”
Chithear an Aithisg Bhliadhnail slàn an seo.
Peter Sandground
Chaidh buannaichean FilmG 18 ainmeachadh air oidhche Dhiardaoin (11 Ògmhios 2026) aig cuirm dhuaisean aig an SEC ann an Glaschu, air a lìbhrigeadh le Siobhan Shutharlanach bho BBC ALBA.
Chomharraich an tachartas luchd-dèanamh fhilmichean thar nan trì farpaisean, -12, -18 agus 18+, le duaisean air an toirt seachad thar roinnean a’ gabhail a-steach dràma, comadaidh, filmichean fìrinneach, dùthchais, cruthachalachd, ealain, agus Duaisean Roghainn FilmG.
Chaidh 157 film a chur a-steach do FilmG am-bliadhna, le 38 film airson 18+, 60 airson -18 agus 59 san fharpais ùr airson -12.
Chaidh an duais airson am Film as Fheàrr ann am farpais 18+ a thoirt do Ceartas le Amber Blake, agus choisinn i cuideachd dà dhuais eile, son roinn fìreannach agus duais airson filmeadair as fheàrr, ged a ’s e a’ chiad turas riamh a chuir i film a-steach gu FilmG.
Holly Pearson
A-measg buannaichean eile 18+ bha Slàinte! le Choirstaidh NicArtair, airson Dràma; A Bheil an Cù ag Èisteachd? le Charlotte Rose McNeish, airson comadaidh; Piuthar Sgàthain le Lucy Keegan, buannaiche an duais ealain ùr; Ainmean-àite Caillte Àrnasdail le Cailean Robasdan, a bhuannaich airson Dùthchais; agus Faire agus Fuine, le Ró Ó hEadhra a’ buannachadh cluiche as fheàrr. Chaidh Duais Roghainn FilmG 18+ gu Nach Buidhe Dhut, am bhideo ciùil hip hop viral Gàidhlig, a chaidh a dhèanamh gu sònraichte airson FilmG le Limonead.
Anns a’ cho-fharpais -18, bhuannaich Ophelia le Rachel Rose Munro duais Dràma, agus choisinn Ceathrad Bliadhna – Gun Ghearan (Cha Mhòr) le Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis duais Comadaidh. Bhuannaich Ar Cànan ’s Ar Ceòl le Willow NicFhearghais an duais Fìrinneach, agus choisinn Sgoil Chiùil na Gàidhealtachd le Àrd-sgoil a’ Phluic agus Sgoil Chiùil na Gàidhealtachd an duais airson Dùthchais. Bhuannaich Aig Muir le Uilleam MacDhòmhnaill an duais Cruthachalachd, choisinn Isbeanan Gu Leòr bho Àrd-sgoil Bhàgh a’ Chaisteil an duais airson Cluiche, agus chaidh Duais Roghainn FilmG -18 gu Cha do Shèid Gaoth Riamh le Sgoil MhicNeacail.
Anns a’ cho-fharpais ùr -12, bhuannaich Na Traoidhtearan Ainmeil le Bun-sgoil Ghàidhlig a’ Challtainn airson Dràma, choisinn Salmaidh bho Sgoil nan Loch an duais airson Dùthchais agus thog Mairi Mhòr nan Òran – Bana-ghaisgeach Ghàidhealach le Bun-sgoil Dhùn Bheagain dà dhuais, airson Comadaidh agus Duais Roghainn FilmG -12.
Thuirt Murchadh MacSuain, Stiùiriche Pròiseict FilmG: “B’ e comharrachadh sgoinneil a bh’ann de dh’fhilmichean Gàidhlig agus an tàlant a tha a’ tighinn tro FilmG aig gach ìre. Tha buannaichean na bliadhna seo a’ sealltainn cho cudromach sa tha FilmG. Chunnaic sinn bun-sgoiltean, sgoilearan àrd-sgoile, guthan coimhearsnachd, luchd-dèanamh fhilmichean ùra agus luchd-cruthachaidh nas eòlaiche uile a’ cleachdadh na Gàidhlig gus sgeulachdan innse nan dòigh fhèin. Bha an ìre anns a’ cho-fharpais 18+ gu sònraichte làidir, agus tha soirbheachas Amber Blake le Ceartas na eisimpleir air leth math den t-seòrsa dèanamh fhilmichean dàna, smaoineachail as urrainn dha FilmG a chuideachadh a thoirt air adhart.
“Bha e math cuideachd a bhith faicinn a’ cho-fharpais ùr -12 ag obair cho math sa chiad bhliadhna aice. Tha e a’ toirt àite soilleir do bhun-sgoiltean taobh a-staigh FilmG, agus aig an aon àm a’ leigeil leis a’ cho-fharpais -18 fòcas nas dlùithe a chur air luchd-dèanamh fhilmichean aois àrd-sgoile. Thar nan trì farpaisean, tha tòrr ri bhrosnachadh.”
Thuirt Mairead Chamshron, Stiùiriche Susbaint aig MG ALBA: “Tha FilmG fhathast a’ cluich pàirt chudromach ann a bhith a’ toirt taic do ghuthan Gàidhlig agus a’ leasachadh tàlant cruthachail airson an ama ri teachd. Tha na filmichean a chaidh a chomharrachadh aig na duaisean a’ taisbeanadh neart, mac-meanmna agus farsaingeachd sgeulachdan Gàidhlig an-diugh. Bho dhaoine òga a’ dèanamh a’ chiad fhilmichean aca gu luchd-dèanamh fhilmichean ùra a’ cruthachadh obair ùr àrd-amasach, tha FilmG a’ toirt àrd-ùrlar do dhaoine airson cruthachadh sa Ghàidhlig agus na sgeulachdan aca a cho-roinn le luchd-èisteachd air feadh Alba agus nas fhaide air falbh. Tha MG ALBA pròiseil taic a thoirt do FilmG agus tha sinn a’ cur meal-a-naidheachd air buannaichean, tagraichean agus luchd-inntrigidh na bliadhna seo.”
Liosta slàn de bhuannaichean FilmG 18
Farpais -12
Dràma
Na Traoidhtearan Ainmeil – Bun-sgoil Ghàidhlig a’ Challtainn
Comadaidh
Mairi Mhòr nan Òran – Bana-ghaisgeach Ghàidhealach – Bun-sgoil Dhùn Bheagain
Dùthchais
Salmaidh – Sgoil nan Loch
Duais Roghainn FilmG
Mairi Mhòr nan Òran – Bana-ghaisgeach Ghàidhealach – Bun-sgoil Dhùn Bheagain
Farpais -18
Dràma
Ophelia – Rachel Rose Munro
Comadaidh
Ceathrad Bliadhna – Gun Ghearan (Cha Mhòr) – Acadamaidh Rìoghail Inbhir Nis
Fìrinneach
Ar Cànan ’s Ar Ceòl – Willow NicFhearghais
Dùthchais
Sgoil Chiùil na Gàidhealtachd – Àrd-sgoil a’ Phluic agus Sgoil Chiùil na Gàidhealtachd
Cruthachalachd
Aig Muir – Uilleam MacDhòmhnaill
Cluiche
Isbeanan Gu Leòr – Sgoil Bhàgh a’ Chaisteil
Duais Roghainn FilmG
Cha do Shèid Gaoth Riamh – Àrd-sgoil MhicNeacail
Farpais 18+
Dràma
Slàinte! – Choirstaidh NicArtair
Comadaidh
A Bheil an Cù ag Èisteachd? – Charlotte Rose McNeish
Fìrinneach
Ceartas – Amber Blake
Ealain
Piuthar Sgàthain – Lucy Keegan
Dùthchais
Ainmean-àite Caillte Àrnasdail – Cailean Robasdan
Cluiche
Faire agus Fuine – Ró Ó hEadhra
Filmeadair
Ceartas – Amber Blake
Film as Fheàrr
Ceartas – Amber Blake
Duais Roghainn FilmG
Nach Buidhe Dhut – Limonead
Chithear na filmichean uile air iPlayer a’ BhBC
Dealbh – Peter Sandground
Bhuannaich Billy Bùrach, an dràma cloinne Gàidhlig, an duais ann an roinn na Cloinne aig Duaisean RTS na h-Alba air an 12mh den Ògmhios aig Fruitmarket Glaschu. Air a riochdachadh le The 90, chaidh am film a stiùireadh le Iain Murchadh MacAmhlaigh, a riochdachadh le Ann Mhoireasdan agus a sgrìobhadh le Will Moireach.
Chaidh prògraman agus tàlant BBC ALBA aithneachadh thar raon farsaing de roinnean aig Duaisean Comann Rìoghail Telebhisein na h-Alba (RTS) am-bliadhna, le ainmeachadh a’ dol thairis air prògraman aithriseach, dibhearsain, prògraman chloinne, cùisean làithreach, spòrs, tachartasan beò agus ciùird.
Air an cumail gach bliadhna, bidh Duaisean RTS Alba a’ comharrachadh sàr-mhathais ann an riochdachadh agus craoladh telebhisean air feadh Alba, ag aithneachadh nam prògraman agus an tàlant cruthachail a tha a’ cumadh gnìomhachas sgrion na dùthcha.
Am-bliadhna, fhuair riochdachaidhean BBC ALBA 11 ainmeachadh thar nan duaisean, barrachd air dùblachadh nan còig ainmeachadh a fhuaireadh ann an 2025 agus a’ sealltainn farsaingeachd agus càileachd susbaint Ghàidhlig a thathas a’ riochdachadh air feadh Alba.
Dealbh – Peter Sandground
Am measg nan riochdachaidhean a chaidh ainmeachadh bha Hebridean Baker: Nordic Islands bho Caledonia TV Productions, a fhuair dà ainmeachadh, a’ toirt aithne don dà chuid an neach-lìbhrigidh Coinneach MacLeòid ann an roinn Pearsantachd Air an Sgrion agus an dealbhadair-camara Gavin Hopkins ann an roinn Camara (Ceàird).
Am measg ainmeachaidhean san roinn chloinne bha Aidan: Balach Beag Muay Thai le Sgeul Media agus bha Eòrpa: After the Storm le BBC ALBA air geàrr-liosta ann an roinn Cùisean Làithreach.
Fhuair sreath aithriseach ainmeil Caledonia TV Productions, Patagonia: Cuairt gu Crìoch na Cruinne, ainmeachadh ann an roinn nan Prògraman Aithriseach (Sreath), agus fhuair Dùbhlain DIY | Instructions Not Included, air a riochdachadh le Demus Productions agus Seaglass Pictures, aithne ann an roinn Cur-seachad.
Bha prìomh phrògram Oidhche Challainn BBC ALBA Cèilidh na Bliadhn’ Ùire 2025 air a’ gheàrr-liosta san roinn Tachartas Beò, agus fhuair an deasaiche Colin Monie ainmeachadh ann an Iar-riochdachaidh: Deasachadh (Ceàird) airson a chuid obrach air an t-sreath dhràma An t-Eilean, le Black Camel Pictures.
Chaidh aithne a thoirt cuideachd air Rùrachd, a fhuair ainmeachadh ann an roinn Sgòr Ciùil Tùsail. Thug an t-ainmeachadh aithne do obair an t-Ollaimh Colin Caimbeul agus Nick Turner bho Watercolour Studios airson an sgòr tùsail aca airson riochdachadh BBC ALBA.
A’ crìochnachadh an geàrr-liosta bha Adventure Show – Rèis ITERA bho Adventure Show Productions, a fhuair ainmeachadh ann an roinn Spòrs.
Thuirt Mairead Chamshron, Stiùiriche Susbaint aig MG ALBA: “Meal an naidheachd air na h-uile neach a chaidh ainmeachadh agus air The 90 airson Billy Bùrach, am film a bhuannaich ann an roinn na Cloinne. Bha sinn air leth toilichte uimhir de dh’ainmeachaidhean fhaicinn airson riochdachaidhean le taic bho MG ALBA airson BBC ALBA agus ainmeachadh eile airson Eòrpa bhon BhBC. Bha measgachadh mòr de ghnèithean agus de cho-obrachadh iongantach air an liosta.”
Chaidh Duaisean RTS na h-Alba a chumail aig an Old Fruitmarket ann an Glaschu air Dihaoine 12 Ògmhios 2026.
Chithear am prògram slàn air YouTube BBC ALBA Clann – Billy Bùrach
© Miikka Varila / Yle
Tha MG ALBA air urram cliùmhor a’ ghnìomhachais fhaighinn, le Somhairle Spins air ainmeachadh mar bhuannaiche na duais Prix Circom airson na roinn-seòrsa Tùsail agus Ùr-ghnàthach, duais a tha a’ comharrachadh beachd-smuainean dàna, sgeulan air an innse ann an dòigh ùr agus dòighean-obrach mac-meanmnach airson telebhisean Eòrpach is roinneil agus susbaint-air-loidhne.
Tha an duais a’ comharrachadh riochdachaidhean a tha a’ cur iongnadh air an diùraidh le tùsalachd, àrd-amas cruthachail agus cur an gnìomh tionnsgalach – an dà chuid air beulaibh agus air cùlaibh a’ chamara. Mhol britheamhan Somhairle Spins mar shreath brosnachail agus ùrachail a tha a’ sealltainn mar as urrainn do chraoladairean roinneil atharrachadh nan dòighean sa bheil iad ag innse sgeulan gus luchd-amais ùra a chompàirteachadh ann an dòighean brìoghmhor.
Chaidh Somhairle Spins a choimiseanadh le MG ALBA airson an t-seanail YouTube aig BBC ALBA agus airson an iPlayer aig a’ BhBC. Chaidh a leigeil mu sgaoil an toiseach air 13mh Faoilleach 2026, agus ann an ùine ghoirid tharraing e aire an luchd-amais 18-35 thar nan àrd-ùrlaran didseatach. Tha an sreath a’ leantainn Somhairle MacIain, cruthadair susbainte iomraiteach, agus e a’ siubhail air feadh Alba air a’ bhaidhsagal aige, aig amannan còmhla ri caraidean, teaghlach agus aoighean iongnaidh. Tha an sreath làn fealla-dhà, dàna-thursan, aighearan (agus dùbhlain!) an luchd-baidhsagail, agus iad a’ saidhcleadh tro dhealbhan-tìre sònraichte na h-Alba.
Tha Prix CIRCOM fhathast mar àrd-ùrlar cudromach airson sàr-mhathas agus ùr-ghnàthachadh a chomharrachadh ann an craoladh roinneil. Ann an 2026, bha 272 farpaisich bho air feadh na Roinn Eòrpa a’ gabhail pàirt ann, àireamh a tha gun samhal airson na duaise.
Bhathar a’ breithneachadh sa Ghiblean am-bliadhna, le buill na diùraidh à 14 dùthchannan diofraichte. Airson a’ chiad turais, fhuair an diùraidh taic bho bhuidheann de luchd-cleachdaidh òga nam meadhanan sòisealta, a bha a’ toirt seachad geur-bheachd air mar a bhios luchd-amais didseatach a’ compàirteachadh le mar a tha naidheachdan agus sgeulan air an innse.
Chuir an diùraidh cuideam air mar a bha an sreath a’ cleachdadh modh-obrach dàna ‘didseatach an-toiseach’, a’ coimeasgadh phìosan film a thugadh leis an rothaire fhèin, deasachadh air a dhèanamh gu luath agus dealbhadh lèirsinneach de dh’àrd-chàileachd gus stoidhle ùr a lìbhrigeadh airson innse sgeulan. Le bhith a’ cleachdadh iomadh camara, a’ gabhail a-steach GoPros agus innealan pearsanta, thathar a’ cruthachadh prògram a tha faisg ort agus far a bheil thu a’ faireachdainn pàirt dheth, fhad ’s a thathar a’ neartachadh compàirteachadh thar na sgrìn le eadar-ghnìomhachd leis an luchd-amais. Bhathar a’ toirt fa-near gum b’ e roghainn chruthachail a bh’ ann a bhith a’ cur gu feum a’ chliùiteachd a bh’ aig Somhairle air meadhanan sòisealta mar-thà, rud a tha air luchd-amais nas òige a thàladh don chraoladair.
Bha am modail riochdachaidh a chaidh a chleachdadh air cùlaibh an t-sreatha ùr-ghnàthach cuideachd. A bharrachd air cur gu feum gnàth-eòlas Shomhairle ann a bhith a’ togail dhealbhan dha fhèin airson àrd-ùrlaran didseatach, stèidhich MG ALBA agus Solus Productions co-obrachadh san robh iad a’ co-phàirteachadh eòlas, le stiùiriche agus tàlant deasachaidh Gàidhlig air am paidhreachadh le stiùiriche agus deasaiche a tha air speisealachadh ann an susbaint ‘didseatach an-toiseach’. Bha am modh-obrach seo a’ dèanamh cinnteach gun robh an sreath a’ faireachdainn dùthchasach do luchd-amais didseatach agus fìrinneasach mar phrògram Gàidhlig, fhad ’s a bhathar a’ toirt taic do leasachadh sgilean taobh a-staigh raon riochdachaidh na Gàidhlig.
Thuirt Lisa Annette, Àrd-riochdaire airson MG ALBA: “Chaidh an sreath seo a choimiseanadh mar phàirt de ro-innleachd nas fharsainge aig MG ALBA airson barrachd chunnartan cruthachail a ghabhail gus am faod sinn frithealadh don luchd-amais nas òige againn ann an dòigh nas fheàrr, agus tha sinn moiteil gun d’ fhuair sinn an t-aithneachadh seo. Bhuannaich sinn ann an roinn-seòrsa a tha a’ comharrachadh ùr-ghnàthachadh, tùsalachd agus beachd-smuainean dàna, agus tha sin a’ nochdadh an tàlaint agus dealais air leth a bh’ aig a h-uile duine a bha an sàs ann a bhith a’ cruthachadh Somhairle Spins.”
Thuirt Jim Webster, Àrd-riochdaire aig Solus Productions: “Tha a h-uile duine air an dòigh gun deach Somhairle Spins aithneachadh le bhith a’ buannachadh duais cho cliùmhor. Thug Somhairle, Jonny agus a h-uile duine san sgioba sreath sgoinneil ri chèile air a lìonadh le fearas-cuideachd, blàths agus tionnsgnachd. Air an t-slighe, fhuair am pròiseas iomlan taic mhìorbhailteach bho Lisa agus an sgioba aice aig MG ALBA.”
Thog Somhairle MacIain (preseantair), Jonny Ashworth (Stiùiriche) agus Lisa Annette (Àrd-riochdaire airson MG ALBA) an duais aig Co-labhairt roinneil CIRCOM ann an Tampere air 21mh Cèitean 2026.
Chithear an t-sreath gu lèir air YouTube BBC ALBA.
Chuir MG ALBA an-diugh fàilte air prìomh chom-pàirtichean, luchd-ùidh agus luchd-maoineachaidh gu seata an dràma eucoir Ghàidhlig ioma-dhuaiseach An t-Eilean, le filmeadh a’ leantainn ann an Leòdhas agus na Hearadh air an dàrna sreath.
Chunnaic riochdairean bho Ofcom, Iomairt na Gàidhealtachd agus nan Eilean (HIE), Comhairle nan Eilean Siar (CnES) agus VisitScotland, a bha air làrach a’ chlàraidh ann am Brèascleit, meud agus buaidh an riochdachaidh a chaidh a mhaoineachadh le ioma-chom-pàirtiche.
Tha an dràma ceithir-phàirteach, air a riochdachadh le Black Camel Pictures, letheach slighe tro fhilmeadh seachd seachdainean anns na h-Eileanan Siar. Thathar an dùil gun toir an riochdachadh timcheall air £1 millean do eaconamaidh ionadail an eilein, le 50 criutha agus 30 cleasaiche ag obair thar iomadh làrach.
Chaidh còig cothroman trèanaidh – le taic bho Institiud Film Bhreatainn, Alba Chruthachail agus MG ALBA – a chruthachadh, thar deasachadh, fuaim, stiùireadh agus susbaint didseatach, a’ toirt taic do leasachadh sgilean air a’ Ghàidhealtachd agus sna h-Eileanan agus a’ leudachadh tàlant luchd-labhairt na Gàidhlig.
Chaidh a’ chiad shreath de An t-Eilean a chraoladh san Fhaoilleach 2025 air BBC ALBA, agus an uair sin air BBC Four, a’ tàladh luchd-amhairc de mu dhà mhillean. Chaidh a sgaoileadh gu h-eadar-nàiseanta agus chaidh aithneachadh mar am prògram as fheàrr ann an telebhisean roinneil Eòrpach, le Grand Prix CIRCOM agus Duais an Cur-seachad is Dràma as Fheàrr ann an 2025, ga chomharrachadh mar an riochdachadh telebhisean Gàidhlig as soirbheachaile. Tha an t-sreath ùr a’ togail air an t-soirbheachas sin, le sgioba de thàlant an dà chuid a tha a’ tilleadh agus a’ tighinn am bàrr.
Tha an dàrna sreath de An t-Eilean a’ sealltainn neart co-obrachaidh air feadh na roinne, le taic a bharrachd bho Sgrion Alba, am BBC, CnES, HIE, Black Camel Pictures agus All3Media International.
Thuirt Iain Moireasdan, Cathraiche MG ALBA: “Tha soirbheachas An t-Eilean a’ sealltainn ruigsinneachd agus misneachd a tha a’ sìor fhàs ann an dràma Ghàidhlig, chan ann a-mhàin mar mhaoin chultarail ach mar dhraibhear chothroman eaconamach is cruthachail airson na Gàidhealtachd agus nan Eilean.
“Tha an riochdachadh seo a’ toirt seilbheach mhòr do choimhearsnachdan ionadail, a’ cruthachadh chothroman sgilean luachmhor agus a’ taisbeanadh Leòdhas agus na Hearadh do luchd-amhairc air feadh na RA agus gu h-eadar-nàiseanta.
“Tha soirbheachas leantainneach An t-Eilean a’ sealltainn obair com-pàirteachasan air feadh na roinne agus a’ cur cuideam air cho cudromach ’s a tha seilbheach seasmhach ann an craoladh Gàidhlig agus riochdachadh sgrion.”
Thuirt an Comhairliche Pòl Steele, Ceannard CnES: “Tha sinn toilichte gun robh e comasach dhuinn taic a thoirt don riochdachadh cudromach seo le tabhartas maoineachaidh agus tro bhith a’ cleachdadh Studio Alba, a tha fo shealbh na Comhairle, airson filmeadh thar na h-ùine. Tha An t-Eilean mu thràth air na buannachdan eaconamach, cultarail agus cliùiteach a shealltainn a dh’fhaodas riochdachadh sgrion àrd-inbhe a thoirt do na h-Eileanan Siar. Tha taic don dàrna sreath a’ freagairt gu dlùth ris an ro-innleachd eaconamach againn, a’ neartachadh ar gnìomhachasan cruthachail, agus a’ cuideachadh le bhith a’ dèanamh cinnteach gum bi na h-eileanan fhathast air am faicinn mar ionad airson cànan, cultar agus tàlant na Gàidhlig.”
Thuirt Joanna Peteranna, Stiùiriche Obrachaidhean Sgìreil aig HIE: “Tha sinn toilichte dha-rìreabh taic a thoirt do riochdachadh An t-Eilean, a tha a’ sealltainn luach eaconamach agus cultarail susbaint sgrion Gàidhlig don roinn. Thathar an dùil gun cruthaich an riochdachadh gnìomhachd eaconamach ionadail cudromach, agus aig an aon àm a’ toirt taic do dh’obraichean, gnìomhachasan agus seirbheisean ionadail. A cheart cho cudromach, tha e a’ cuideachadh le bhith a’ togail comas fad-ùine ann an roinn sgrion na Gàidhlig tro thrèanadh agus leasachadh sgilean, a’ dèanamh cinnteach gum faod daoine tàlantach dreuchdan cruthachail a thogail ann agus bho na coimhearsnachdan eileanach againn.”
dealbhan © John Maher
Tapadh leibh airson ùidh a ghabhail ann an Cairt a BhBC agus na cothroman a dh’fhaodadh a bhith na lùib airson BBC ALBA.
Thank you far taking an interest in the BBC Charter review and how it could improve BBC ALBA.
Carson a tha seo cudromach | Why this matters
The renewal of the BBC Charter is a once-in-a-decade opportunity to secure the long-term future of Gaelic broadcasting. Right now, BBC ALBA does not have the same legal protections, funding security or prominence as Welsh-language channel S4C. The gap of almost £100 million is significant and growing.
Na tha sinn a’ moladh | Our recommendations
The Secretary of State, in consultation with Scottish Ministers, should determine annual funding for BBC ALBA and Radio nan Gàidheal in the same way and at the same time as S4C.
This should clearly state:
This would provide stability, clarity and parity.
Ofcom should require prominence for BBC ALBA on BBC iPlayer.
This could include:
Gaelic content should be available internationally.
This could mean:
The Charter should guarantee the continuation of a linear BBC ALBA service.
Leugh am pàipear fiosrachaidh | Read the full briefing paper
Download the full briefing: Briefing Note for BBC Charter
GABH PÀIRT | HOW TO TAKE ACTION
Ceann-là | Deadline: 10 March 2026
Access it here: Britain’s Story: The Next Chapter – BBC Royal Charter Review, Green Paper and public consultation – GOV.UK
Complete the survey here: BBC Charter Review Public Consultation
(Question 4 refers specifically to Gaelic media.)
Email: bbccharterreview@dcms.gov.uk
Ensure it arrives by the deadline:
BBC Charter Review Team
Department for Culture, Media & Sport
100 Parliament Street
London
SW1A 2BQ
TAPADH LEIBH | THANK YOU
